Komunikacja elementem gotowości bojowej – nowa strategia informacyjna PSP

Współczesne wyzwania stojące przed systemem bezpieczeństwa narodowego wymagają od służb ratowniczych nie tylko gotowości operacyjnej, ale także zaawansowanych kompetencji w obszarze zarządzania informacją. Najnowsze wydanie „Przeglądu Pożarniczego” w artykule „Siła przekazu PSP” dostarcza kompleksowej analizy nowej strategii informacyjnej Państwowej Straży Pożarnej. Publikacja ta jednoznacznie definiuje komunikację kryzysową nie jako opcjonalny element działań wizerunkowych, lecz jako integralny komponent gotowości bojowej i jeden z fundamentów odporności społecznej kraju.

Informacja jako zasób strategiczny: Paradygmat „złotej godziny”

Kluczowym założeniem nowej polityki jest zrozumienie dinamiki współczesnego ekosystemu medialnego. W dobie powszechnego dostępu do mediów elektronicznych i społecznościowych, czas reakcji służb skrócił się z godzin do minut. Każdy świadek zdarzenia z telefonem staje się potencjalnym źródłem relacji, a brak szybkiej i rzetelnej informacji oficjalnej jest natychmiast wypełniany domysłami, spekulacjami i dezinformacją.

W artykule mocno akcentowana jest zasada złotej godziny – kluczowego czasu w pierwszej fazie kryzysu. Odpowiednia komunikacja w tym okresie może przesądzić o skuteczności całego procesu zarządzania kryzysowego. Opóźnienia lub brak reakcji mogą prowadzić do:

• Eskalacji kryzysu: Niepotrzebne emocje i narastająca panika w społeczeństwie.
• Utraty kontroli nad narracją: Przejęcie przekazu przez podmioty nieprzychylne służbom lub szerzące dezinformację.
• Trudności w odzyskaniu wiarygodności: Odbudowa nadszarpniętego wizerunku i zaufania jest procesem długotrwałym i kosztownym.

Dlatego w PSP informacja jest obecnie traktowana na równi z zasobami operacyjnymi (sprzętem, ludźmi). Rzetelny, przewidywalny i budzący zaufanie przekaz staje się narzędziem stabilizującym sytuację w sferze informacyjnej, równolegle do działań ratowniczych w sferze operacyjnej.

Trójpoziomowa struktura zintegrowanej komunikacji

Fundamentem sprawności systemu jest zharmonizowana, wielopoziomowa struktura zespołów prasowych, działających na wszystkich szczeblach organizacyjnych PSP. Model ten, sprawdzony podczas kryzysów (m.in. powodzi na południu Polski w 2024 r. czy długotrwałych pożarów w latach 2025–2026), gwarantuje ciągłość, spójność i elastyczność przekazu.

1. Poziom Powiatowy i Miejski – Pierwsza Linia Kontaktu:
   • Są to najmniejsze, ale najbardziej dynamiczne komórki, działające w bezpośrednim kontakcie z mediami lokalnymi i świadkami zdarzeń.
   • Zadania: Bieżąca obsługa telefonów od dziennikarzy, przygotowywanie szybkich komunikatów dla mediów tradycyjnych i społecznościowych, informowanie wyższych szczebli o zdarzeniach o wysokim potencjale medialnym.
   • Ciągłość działań: Kluczowym elementem jest system zastępstw, zapewniający funkcjonowanie oficerów prasowych nawet podczas długotrwałych akcji wyczerpujących zasoby kadrowe.
2. Poziom Wojewódzki – Centrum Koordynacji i Wsparcia:
   • Węzeł komunikacyjny, do którego spływają informacje z powiatów i są przekazywane do Komendy Głównej. Rzecznik wojewódzki jest głównym moderatorem przekazu na swoim terenie.
   • Zasoby specjalistyczne: To tutaj utworzono oficjalne listy certyfikowanych twórców – fotografów i filmowców, co umożliwia niezwłoczne zapewnienie profesjonalnej obsługi wizualnej na wniosek Kierującego Działaniem Ratowniczym (KDR) lub rzecznika, nawet podczas wielodniowych akcji wymagających rotacji obsady.
3. Komenda Główna PSP – Strategia i Koordynacja Krajowa:
   • Wydział Prasowy KG PSP jest najważniejszą jednostką w sieci komunikacyjnej.
   • Zadania: Koordynacja działań podczas zdarzeń o skali krajowej, monitoring mediów (w tym analiza ryzyk wizerunkowych w mediach społecznościowych), szkolenia dla rzeczników i oficerów, rozwój krajowego wykazu fotografów/operatorów.
   • Współpraca Międzyresortowa: KG PSP stanowi centrum współpracy z Rządowym Centrum Bezpieczeństwa (RCB), Ministerstwem Spraw Wewnętrznych i Administracji (MSWiA) oraz innymi służbami podległymi, co zapewnia jednolity przekaz na poziomie państwowym.

Nowe kompetencje: Rzecznik jako specjalista ds. komunikacji społecznej

Ewolucja systemu wiąże się ze zmianą postrzegania roli rzecznika i oficera prasowego. Przestają oni być wyłącznie pośrednikami przekazującymi suche fakty. Nowoczesny rzecznik w PSP to specjalista do spraw komunikacji społecznej, przygotowany do:

• Analizy ryzyk wizerunkowych i zarządzania sytuacjami kryzysowymi.
• Moderowania komunikacji operacyjnej w sposób zrozumiały dla społeczeństwa.
• Prowadzenia szkoleń z zakresu kontaktów z mediami dla kadry dowódczej.
• Koordynacji działań zespołów prasowych na niższych szczeblach.

Jest to szczególnie istotne w kontekście współpracy rzecznika z Kierującym Działaniem Ratowniczym na miejscu zdarzenia. KDR skupia się na aspekcie operacyjnym, podczas gdy rzecznik dba o to, aby opinia publiczna otrzymywała rzetelny i uporządkowany przekaz, co bezpośrednio wpływa na poczucie bezpieczeństwa społecznego.

System Dokumentacji Wizualnej: Oczy PSP w czasie kryzysu

Istotną innowacją opisaną w artykule jest systemowe sformalizowanie i profesjonalizacja obsługi fotograficznej i filmowej. Dokumentacja wizualna wysokiej jakości przestała być traktowana jako element promocyjny, a stała się kluczowym narzędziem operacyjnym.

• Bezpieczeństwo i Prawo: Wszyscy fotografowie i operatorzy przechodzą specjalistyczne szkolenia, potwierdzające znajomość zasad bezpieczeństwa pracy na miejscu zdarzenia, ochrony danych osobowych i prywatności (RODO), przepisów prawa autorskiego oraz zasad udostępniania materiałów i udzielania licencji.
• Procedury Dysponowania: Twórcy mogą zostać skierowani na miejsce zdarzenia wyłącznie przez stanowiska kierowania właściwe dla danego poziomu działań (powiat, województwo, kraj), na wniosek KDR lub rzecznika. Gwarantuje to bezpieczeństwo, koordynację i racjonalne wykorzystanie zasobów.
• Zasady Pracy na Miejscu Zdarzenia: Twórcy są zobowiązani do wykonywania poleceń KDR, posiadania środków ochrony indywidualnej i poruszania się w sposób niezakłócający pracy ratowników. Materiały są oznaczane zgodnie z zasadami PSP i przekazywane do oficjalnych archiwów.
• Wielofunkcyjność Materiałów: Fotografie i nagrania służą nie tylko do komunikatów prasowych, ale są wykorzystywane do analiz, sporządzania raportów powypadkowych, szkoleń oraz w działaniach promujących bezpieczeństwo. Budują one transparentność i wzmacniają zaufanie społeczne do działań ratowników.

Podsumowanie: Silna komunikacja fundamentem silnego państwa

Dzięki precyzyjnym procedurom, zorganizowanym zespołom prasowym i profesjonalnemu wsparciu fotograficznemu, PSP buduje trwały, odporny na dezinformację system komunikacyjny. Tak jak sprzęt ratowniczy wymaga stałej konserwacji i testowania, tak również system komunikacji musi być stale utrzymywany w gotowości przez kadrę kierowniczą wszystkich szczebli.

Zintegrowany system informacyjny PSP pozwala zapobiegać dezinformacji, kształtować poczucie bezpieczeństwa, wzmacniać zaufanie do instytucji publicznych i chronić wizerunek służby i państwa. Jak podsumowują autorzy publikacji, we współczesnym świecie siła przekazu jest realnym wzmocnieniem bezpieczeństwa społecznego.

Pełny tekst artykułu wraz ze szczegółowymi przykładami z konkretnych akcji ratowniczych znajdziecie w aktualnym wydaniu „Przeglądu Pożarniczego” na stronie: ppoz.pl.

fot. mł. ogn. Dariusz Parol / KM PSP m.st. Warszawy