Co z wyposażenia apteczki pierwszej pomocy jest środkiem ochrony indywidualnej?
Środki ochrony indywidualnej - definicja
Środkami ochrony indywidualnej (osobistej) są różne urządzenia lub wyposażenie przeznaczone do trzymania lub do noszenia przez pracownika, które mają na celu ochronę przed zagrożeniami występującymi w miejscu pracy, a które mogą mieć wpływ na jego zdrowie lub życie.
Podział środków ochrony indywidualnej
Rozróżniamy 3 kategorie środków ochrony osobistej:
- kategoria I - środki ochrony najniższego ryzyka - skutki narażenia na niebezpieczny czynnik są nieznaczne i nie zagrażają życiu lub zdrowiu,
- kategoria II – środki ochrony średniego ryzyka – kategoria ta obejmuje produkty chroniące przed umiarkowanymi zagrożeniami, gdy występuje ryzyko uszczerbku na zdrowiu,
- kategoria III – środki ochrony najwyższego ryzyka – kategoria zawiera produkty ochrony przed najpoważniejszymi zagrożeniami, gdzie ryzyko utraty zdrowia lub życia jest bardzo wysokie.
Podział pod względem konstrukcji i przeznaczenia:
- odzież ochronna (np. ochraniacze klatki piersiowej, ramion, jamy brzusznej);
- środki ochrony kończyn dolnych (np. obuwie ochronne, ochraniacze stóp i kolan);
- środki ochrony kończyn górnych (np. rękawiczki, ochraniacze łokci i dłoni);
- środki ochrony głowy, (np. kaski, hełmy);
- środki ochrony twarzy i oczu (np. okulary ochronne, przyłbice);
- środki ochrony słuchu (np. nauszniki, wkładki przeciwhałasowe);
- środki ochrony układu oddechowego (np. maski przeciwpyłowe, filtry);
- środki izolujące cały organizm (np. kombinezony gazoszczelne);
- środki chroniące przed upadkiem z wysokości (np. szelki, uprzęże, kask, liny).
W ramach definicji środków ochrony indywidualnej znajdziemy również:
- zespoły składające się z kilku urządzeń lub rodzajów wyposażenia, które zostały ze sobą połączone w celu ochrony człowieka przed jednym lub wieloma jednocześnie występującymi zagrożeniami;
- urządzenia lub wyposażenie ochronne, połączone z nieochronnym środkiem wyposażenia indywidualnego noszonym lub też trzymanym przez osobę w celu wykonania określonych czynności;
- wymienne składniki środków ochrony indywidualnej, które są istotne dla ich właściwego funkcjonowania, używane wyłącznie do takich środków.
Za środki ochrony indywidualnej (osobistej) nie możemy natomiast uznać:
- wyposażenia stosowanego przez służby ratownicze;
- środków ochrony indywidualnej używanych przez wojsko, policję i inne służby utrzymania porządku publicznego;
- środków służących do samoobrony lub do odstraszania;
- mundurów, które nie są specjalnie przeznaczone do zapewnienia bezpieczeństwa i ochrony zdrowia pracownika;
- środków ochrony indywidualnej stosowanych na podstawie przepisów Prawa o ruchu drogowym;
- wyposażenia sportowego;
- przenośnych urządzeń do wykrywania oraz sygnalizowania zagrożeń i naruszania porządku publicznego.
Przepisy i akty prawne dotyczące środków ochrony indywidualnej
Prawo UE
Zasady doboru i stosowania środków ochrony indywidualnej przez pracowników w Unii Europejskiej zostały określone w dyrektywie Rady 89/656/EWG. Wymagania prawne dotyczące zasad wprowadza do obrotu środków ochrony oraz obowiązków ich producentów, importerów i dystrybutorów zawarto w Rozporządzeniu Parlamentu i Rady (EU) nr 425/2016. Wszystkie środki ochrony indywidualnej wprowadzane do obrotu na terenie UE muszą spełniać wymagania zasadnicze określone w Rozporządzeniu Parlamentu i Rady (UE) 425/2016 dotyczące projektowania i produkcji.
Prawo krajowe
Przepisy dotyczące zasad doboru i stosowania środków ochrony indywidualnej obowiązujące w Polsce określone są w:
1. Kodeksie pracy (t.j. Dz.U. 2020 poz. 1320) oraz
2. załączniku nr II do Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (t.j. Dz. U. 2003 nr 169 poz. 1650 ze zm.) są identyczne z przepisami Europejskimi.
Zgodnie z postanowieniami Kodeksu Pracy, pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom bezpieczeństwo i ochronę ich zdrowia w każdym aspekcie związanym z pracą. Pracownik jest zobowiązany do stosowania środków ochrony indywidualnej, dostarczonych przez pracodawcę.
Ogólne zasaday dotyczące stosowania środków ochrony indywdualnej:
Według ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy pracodawca jest obowiązany:
-
zapewnić organizację pracy i stanowisk pracy w sposób zabezpieczający pracowników przed zagrożeniami wypadkowymi oraz oddziaływaniem czynników szkodliwych dla zdrowia i uciążliwości,
-
zapewnić likwidację zagrożeń dla zdrowia i życia pracowników głównie przez stosowanie technologii, urządzeń, materiałów i substancji nie powodujących takich zagrożeń
Jeżeli ze względu na rodzaj procesu pracy likwidacja zagrożeń nie jest możliwa, należy stosować odpowiednie rozwiązania organizacyjne i techniczne, w tym odpowiednie środki ochrony zbiorowej, ograniczające wpływ tych zagrożeń na zdrowie i bezpieczeństwo pracowników.
W sytuacji, gdy ograniczenie zagrożeń w wyniku zastosowania rozwiązań organizacyjnych i technicznych nie jest wystarczające, pracodawca jest obowiązany zapewnić pracownikom środki ochrony indywidualnej, odpowiednie do rodzaju i poziomu zagrożeń.
Zasady stosowania środków ochrony indywidualnej
Szczegółowe zasady stosowania środków ochrony indywidualnej zostały uregulowane w załączniku nr 2 do rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003, Nr 169, poz. 1650, ze zm.).
Zgodnie z § 2 tego załącznika pracodawca dokonując doboru środków powinien pamiętać by:
- były one odpowiednie do istniejącego zagrożenia i nie powodowały same z siebie zwiększonego zagrożenia,
- odpowiadały warunkom panującym na stanowisku pracy,
- uwzględniały wymagania ergonomii oraz stan zdrowia pracownika,
- były odpowiednio dopasowane do użytkownika po niezbędnym wyregulowaniu.
W przypadku występowania więcej niż jednego zagrożenia i konieczności jednoczesnego stosowania kilku środków ochrony indywidualnej - środki te muszą być tak skonstruowane, aby istniała możliwość ich dopasowania bez zmniejszenia właściwości ochronnych poszczególnych elementów (§ 3).
Środki ochrony indywidualnej powinny być przeznaczone do osobistego użytku. W wyjątkowych przypadkach środek ochrony indywidualnej może być używany przez więcej niż jedną osobę, o ile zastosowano działania wykluczające niepożądany wpływ takiego użytkowania na zdrowie lub higienę użytkowników (§ 5).
Środki ochrony indywidualnej powinny być stosowane zgodnie ze swoim przeznaczeniem określonym w instrukcji udostępnionej pracownikowi. Ponadto pracodawca powinien sprawdzić, czy instrukcja jest zrozumiała dla pracownika i jeśli jest taka potrzeba zorganizować pokazy używania przydzielonych pracownikowi środków (§ 6).
Wymagania dotyczące środków ochrony indywidualnej
Zgodnie z art. 2376 §3 Kodeksu Pracy, pracodawca może dostarczyć pracownikowi tylko takie środki ochrony indywidualnej, które spełniają wymagania dotyczące oceny zgodności. Wymagania te zostały określone w ustawie o systemie oceny zgodności oraz w wydanym na jej podstawie rozporządzeniu w sprawie zasadniczych wymagań dla środków ochrony indywidualnej.
Potwierdzeniem iż środki ochrony indywidualnej spełniają wymagania wymienione w ustawie i rozporządzeniu jest oznakowanie tych środków znakiem CE.
Każdy pracownik, który otrzymuje środki ochrony indywidualnej powinien otrzymać szczegółową instrukcję, określającą zasady stosowania środków ochrony indywidualnej i co najważniejsze – powinien się z nią zapoznać. Instrukcja powinna zawierać:
- sposób użytkowania,
- czas i przypadki stosowania,
- rodzaje prac, przy których wymagane jest stosowanie danych środków ochrony indywidualnej,
- charakterystykę zagrożenia (czynnik szkodliwy dla zdrowia, uciążliwy, niebezpieczny),
- rodzaje środków ochrony indywidualnej,
- sposób kontroli cech przydatności,
- sposób konserwacji,
- przechowywanie.
W przepisach BHP określone zostały również wymagania dotyczące konserwacji, prania, odpylania i odkażania środków ochrony indywidualnej. Zgodnie z z ich zapisami konserwacja, pranie, odpylanie i odkażanie środków ochrony indywidualnej należy do obowiązków pracodawcy. Nie ma możliwości powierzenie tych czynności pracownikom.
Środki ochrony indywidualnej mogą być używane jedynie do czasu utraty ich cech ochronnych. Jeżeli utraciły swoją funkcję ochronną (np. gdy zostały uszkodzone lub minął termin ich przydatności do użycia), pracodawca zobligowany jest niezwłocznie wyposażyć pracowników w nowe środki ochrony indywidualnej spełniające tę funkcję.
Co z wyposażenia apteczki pierwszej pomocy jest środkiem ochrony indywidualnej?
Środki ochrony osobistej w które powinna zostać wyposażeona apteczka pierwszej pomocy to przede wszystkim:
- jednorazowe rękawiczki (lateksowe, winylowe lub nitrylowe), należące do kategorii II lub III ŚOI.
- maseczki ochronne z filtrem FFP2 lub FFP3 albo ich równowartości np. N95
- okulary ochronne.
Wykorzystywanie rękawiczek jednorazowych to przede wszystkich dbanie o własne bezpieczeństwo. Rękawiczki zapewniają bezpieczeństwo osobie udzielającej pomocy ale również komfort psychiczny – rękawiczki chronią przed kontaktem z krwią i płynami ustrojowymi, oraz innymi zabrudzeniami. Dobrą praktyką jest noszenie zawsze przy sobie przynajmniej jednej pary rękawiczek jednorazowych np. w plecaku, torebce lub portfelu, aby w razie potrzeby można było po nie sięgnąć i udzielić niezbędnej pomocy, bez obaw o własne zdrowie.
Kolejnym, niezbędnym środkiem ochrony osobistej, który powinien znaleźć się w apteczce jest maseczka ochronna. Dla osób udzielających pierwszej pomocy powinna być to maska typu FFP2 (N95) filtrująca co najmniej 94% cząsteczek o wielkości do 0,6 μm lub maska FFP3 zapewniająca 99% skuteczność. Tego rodzaju maseczki gwarantują ochronę zarówno osobie udzielającej pomocy jak i poszkodowanemu, chronią przed wdychaniem potencjalnie skażonego powietrza, jak i blokują rozpylanie cząsteczek śliny.
Dodatkowym środkiem ochrony osobistej, który nie jest wymagany, ale warto mieć go na wyposażeniu apteczki, są okulary ochronne, które ochronią twarz przed wydzielinami i rozpryskami.
Pamiętajmy, że bezpieczeństwo własne jest najważniejsze – tak brzmi maksyma ratowników i właśnie to zapewnią wspomniane wyżej środki ochrony.
Dodaj komentarz